Historia dla dorosłych

00:00 Przyznawać. 00:29 Skowron, Tomkowicz, Olbratowscy prezentują historię dla dorosłych. 00:37 Znaczy, pierwsze odznaczenia w rozumieniu tego, co mamy na myśli, pojawiły się w starożytnym Rzymie. Rzymianie uznali, że bohater to powinien błyszczeć. 00:45 Tak, dlatego tamtejsi generałowie, bohaterowie dostawali, uwaga, wieńce laurowe, dostawali specjalne ozdoby, złote naszyjniki, bransolety i odznaki wojskowe. Istniała nawet w starożytnym Rzymie słynna korona civica, czyli taki wieniec dębowy dla odmiany, dla tego, kto uratował życie obywatelowi rzymskiemu. 01:05 Było to ogromne wyróżnienie. Człowiek wchodził na ucztę, wszyscy wstawali, bili brawo i gratulowali. 01:13 Korona Civica to był odpowiednik dzisiejszego wpisu w mediach społecznościowych, który by zdobył, nie wiem, milion polubień. 01:19 To i podaj dalej by było. 01:23 Po upadku Rzymu Europa weszła w epokę, w której wszyscy nosili zbroję i regularnie bili się o sprawy teologiczne, dynastyczne lub dlatego, że był na przykład wtorek. 01:32 Bardzo dobra okazja do pobicia się i władcy przez stulecia mieli poważny problem, bo jeżeli ktoś na przykład uratował królestwo, prawda, albo... coś innego zrobił, to należało go nagrodzić. Można na przykład było dać mu ziemię, ale ziemia ma to do siebie, że się kończy. 01:47 Można było też dać złoto, ale złoto też się kończy. Można było natomiast dać piękną błyskotkę i powiedzieć od dziś jesteś wielkim kawalerem najjaśniejszego Czegoś tam. 02:00 A błyskotki się nie kończą. Koszt niewielki, wdzięczność ogromna. I tak właśnie narodziła się wielka epoka orderów. Jednym z najstarszych istniejących do dziś jest order podwiązki ustanowiony w XIV wieku przez Edwarda III. 02:15 Już słyszymy jak pytacie. Otóż legenda głosi, że podczas balu pewnej damie spadła podwiązka. Tam tańczyli, wiadomo, że jak potupiesz nóżką, to ci się sunie. Dworzanie zaczęli chichotać. 02:26 No wiadomo... 02:28 Król podniósł podwiązkę, to porządny król był, i miał powiedzieć słynne, cytuję, hańba temu, kto źle o tym myśli. I tak narodził się jeden z najbardziej prestiżowych orderów świata. 02:39 Od XVII i XVIII wieku Europa oszalała na punkcie orderów. Król ustanawiał order, cesarz ustanawiał order, książę ustanawiał order. Jeśli ktoś miał własne państwo większe od parkingu, to ustanawiał jakiś order. Tak. 02:53 Im wyższa ranga, tym większa gwiazda, szarfa, krzyż, rozeta i ilość błyszczących elementów. Dworzanie wyglądali czasem jak choinki zaatakowane przez szalonego jubilera. 03:05 Było nieźle, było okej, ale prawdziwą rewolucję na to ją kroniki przeprowadził Napoleon Bonaparte. Są na naszym kanale filmiki z Napoleonem, sobie zobaczcie. Otóż w 1802 roku Rzeczony stworzył Legię Honorową. Pomysł był prosty. Nie nagradzamy wyłącznie arystokratów, nagradzamy każdego, kto zasłużył się państwu. Żołnierza, naukowca, lekarza, urzędnika. 03:29 Bo Napoleon zrozumiał coś bardzo ważnego, że człowiek potrafi robić rzeczy niemożliwe dla kawałka metalu zawieszonego na czerwonej wstążce. 03:36 Dacie wiarę? Do dziś psychologowie nie są pewni jak to działa. Warto tu rozróżnić order od medalu na przykład, bo order mówi jesteś wyjątkowy. Medal mówi dobra robota. Order dostaje kilkadziesiąt osób, medale mogą dostać tysiące. 03:52 Żeby wam to przybliżyć, to jest troszeczkę tak, jak jest różnica między tytułem człowieka roku, a kubkiem z napisem pracownik miesiąca. Ludzie po prostu uwielbiają być doceniani. 04:01 Uwielbiają. A państwa uwielbiają doceniać obywateli w sposób znacznie tańszy niż podwyżka. 04:06 Kubkiem z napisem pracownik miesiąca czynszu nie zapłacisz, ale jak z niego smakuje. Owocowy czwartek. To jest właśnie taka odmiana. To jest taki współczesny medal. 04:16 Przejdźmy zatem do powstania Orderu Orła Białego. 04:20 Wiele było powstać w Polsce. 04:21 Tak, ale to było dobre. Jest rok 1705. 04:26 Rzeczpospolita przypomina rodzinę podczas świąt po trzecim dniu wspólnego siedzenia przy stole. 04:31 Czyli wszyscy są obrażeni na wszystkich, ale każdy na każdego. Trwa, przypomnę, Wielka Wojna Północna. Na polskim tronie siedzi jednocześnie dwóch królów. Mało się o tym mówi. Jeden legalny, August II Mocny, a drugi Staszek Leszczyński. On się też uważa za legalnego, taki jest moment. 04:47 W takich okolicznościach August II Mocny postanowił zrobić coś, co politycy robią do dziś. Czyli gdy sytuacja się staje skomplikowana... Ustanowić nowe odznaczenie. 04:57 Tak, bo wtedy wiadomo, że coś się dzieje. 04:59 I że coś robisz. I pretekstem była wizyta cara Piotra I Wielkiego w Tykocinie w listopadzie 1705 roku właśnie. Oficjalnie chodziło o uczczenie Sojuszu Polsko-Rosyjskiego przeciwko Szwedom. 05:14 Natomiast nieoficjalnie Imć August potrzebował narzędzia do nagradzania swoich stronników. Taki był sprytek, bo nic tak nie cementuje lojalności, jak błyszczący przedmiot zawieszony na szyi. 05:26 I tak się narodził order Orła Białego. Początkowo nie był nawet orderem w dzisiejszym znaczeniu. Była to taka raczej ekskluzywna ozdoba dla elity. 05:34 Ale orzeł jest. 05:35 Ale początek był. 05:37 August, który wychował się na dworze saskim i uwielbiał przepych, Nie zamierzał rozdawać skromnych blaszek. Pierwsze egzemplarze były wykonane z czerwonej emali, złota i diamentu. 05:50 Kosztowały fortunę. Wyglądały tak, jakby jubiler dostał takie polecenie. Ty, stary, weź, zrób coś skromnego. Po czym całkowicie zignorował tę instrukcję. 05:58 Nie wiadomo dokładnie, kto zaprojektował wygląd orderu. Pewne jest jedno, inspiracje płynęły z zachodnioeuropejskich orderów rycerskich, szczególnie francuskich, szczególnie niemieckich. Tam też było na bogato. 06:08 No bo wtedy było strasznie słabo z mongolskimi orderami, więc one nie stanowiły żadnej inspiracji. 06:13 W centrum tego orderu znalazł się biały orzeł, symbol państwa, dzięki czemu nikt nie miał wątpliwości, że nosi nie byle błyskotkę. Pierwszymi odznaczonymi to było chyba 8 osób. 06:29 I teraz uwaga, wśród nich znaleźli się, znalazły się tak wybitne postaci, czy tam współpracownicy Augusta, jak wspomniany car Piotr Wielki, który tam był. 06:39 I już sam ten fakt, samo to pokazuje, że order od początku... Że dało współpracownikom swoim Augusta. Ale też, że miał charakter polityczny. 06:46 Problem pojawił się z zapanowania syna założyciela, czyli Augusta III. Król był człowiekiem spokojnym, łagodnym. Miał do polityki mniej więcej taki stosunek, jaki przeciętny kot ma do obowiązku podatkowego. Czyli ogarnie, gdzie jest kuweta i tyle. 07:03 I za jego czasów, tylko Augusta III, bo mieliśmy kilku Augustów. 07:08 Pierwszy, drugi, trzeci, naprawdę. 07:10 Orderów zaczęto rozdawać znacznie więcej, a każde wyróżnienie działa według tej samej zasady, co obietnica wyborcza. Im częściej pojawia się, tym mniejsze robi wrażenie. 07:21 Dokładniej. W którymś momencie Order Orła Białego, który miał być takim elitarnym klubem dla nielicznych, bo tak pierwotnie było, zaczął przypominać takie coraz większe przyjęcie, imprezę, zabawę, wesele. Gdy przybywa członków, jest taka zasada, maleje ekskluzywność. 07:34 Tak, i tak najważniejsze odznaczenie Rzeczpospolitej straciło część dawnego blasku, nie dlatego, że było mniej piękne, tylko dlatego, że stało się zbyt dostępne. 07:43 Haseł nie było na Lis, ale na ordery szła. Dobrze, krótko mówiąc, August II stworzył order Orła Białego, by nagradzać wiernych. August III sprawił, że wiernych nagradzano tak często, iż wyjątkowość orderu zaczęła się rozmywać. 07:58 Czyli historia stara jak świat, bo nawet najcerniejszy order traci troszeczkę magii, gdy połowa sali, na której jesteś, nosi takie samo coś. 08:05 Tak. Order Orła Białego przestał być rozdawany po trzecim rozbiorze Polski, co nie znaczy, że zniknął. Nie, nie, nie. Losy Orderu Orła Białego po rozbiorach przypominają historię człowieka, który po rozwodzie trafia do nowej rodziny, zmienia nazwisko, adres i zwyczaje, ale wciąż twierdzi, że jest sobą. 08:23 Teraz uwaga, przychodzi rok 1807, Księstwo Warszawskie się pojawia na świecie wtedy. Dla Polaków to jest taki sygnał, że może jednak, kurczę, nie wszystko stracone, że jest słabiuśko, ale działamy. 08:35 Dla Napoleona, bo Naparte było to bardziej praktyczne rozwiązanie, potrzebował państwa, które będzie leżeć między nim a przeciwnikami i dostarczy odpowiednią ilość żołnierzy. 08:45 Jest w tym obłędna logika. Order Orła Białego wrócił do łask, nadal był symbolem polskiej państwowości, choć państwowość miała wtedy rozmiary raczej kieszonkowe, księstwo było małe, ale order pozostał wielki. 08:59 Natomiast po klęsce Napoleona w roku 1815 utworzono Królestwo Polskie, formalnie, czyli Polska wróciła na mapę, bo się pojawiła, mówiłeś mapę, patrz, jest Polska, nie? I nieformalnie była związana z Rosją tak ściśle, że można było mówić o związku małżeńskim, z których... Takim związań małżeński, gdzie jedna strona podejmuje wszystkie decyzje. Żona ma rację, a się zawsze z nią zgadza. 09:22 No bo tak, bo nowym królem Polski został rosyjski car Aleksander I. I tu zaczęły się ciekawe rzeczy, bo car uznał, że skoro jest królem Polski, to polskie ordery również są jego. 09:35 No jest w tym obłędna logika. No trudno tutaj logiki odmówić, tak? Jeśli ktoś kupuje dom, zwykle przejmuje też żyrandolę, tak jest. 09:42 Czyli order Orła Białego nadal istniał, nadal był polski, ale coraz częściej trafiał, pojawiał się na piersiach rosyjskich dostojników, generałów i urzędników, Polacy patrzyli wtedy w tamtym czasie na to troszeczkę z niepokojem, prawda? Mniej więcej tak, jak właściciel mieszkania patrzy na sąsiada, który wynosi ci żyrandolę. 10:02 A sąsiad jest karateką. 10:03 Tak, i powiesił sobie u siebie. 10:06 Potem wybuchło powstanie listopadowe, powstanie upadło, a wraz z nim wiele polskich złudzeń. Rosjanie uznali, że skoro Polacy mają taki talent do buntowania się, należy ograniczyć ich możliwości. 10:18 I tyle uwaga. Nastąpił jeden z najbardziej niezwykłych zwrotów w całej tej historii orderu, dlatego że w roku 1831 car Mikołaj I, bo potem był drugi i trzeci to w tej kolejności, on włączył, notują kroniki, order Orła Białego do rosyjskiego systemu odznaczeń. 10:35 Czyli polski order stał się rosyjskim orderem. To trochę tak, jakby ktoś przyjął klub piłkarski i stwierdził, że od jutra piłkarze grają w barwach przeciwnika. 10:45 Czyli, że ktoś kupuje, nie wiem, Legię Warszawa i mówi, że teraz to jest Lech Poznań. 10:51 To takie coś to było, to niedobre było. 10:53 Ale zmienił się nawet wygląd orderu. Polski biały orzeł został umieszczony na piersi rosyjskiego dwugłowego orła. 10:59 To tak się bawić nie chcemy. 11:00 I z punktu widzenia heraldyki konstrukcja głupia jak truskawka na schabowym. 11:05 No, aczkolwiek skosztować można. Niemniej jednak pamiętajcie, że my ostrzegaliśmy was jako pierwsi, że truskawki na schabowym raczej nie kłodziemy. 11:13 Przez następne dziesięciolecia Order Orła Białego był jednym z najwyższych odznaczeń Imperium Rosyjskiego. Czyli doceniali. Tak, otrzymywali go ministrowie, generałowie, książęta, urzędnicy. Coraz rzadziej kojarzył się z Polską, coraz bardziej z Petersburgiem. 11:28 Aż nadszedł pamiętny rok 1917, upadło Imperium Rosyjskie wtedy, runęła monarchia Romanowów, a wraz z nią cały carski system orderowy, prawda? No i Orzeł Biały pozostawał po raz kolejny w swojej działalności bez państwa. 11:48 Tak, bo on już był tak, polski, był saski, napoleoński, kongresowy i rosyjski. Przeżył rozbiory wojny, powstania i carów. No, czekał tylko na jedno, żeby wreszcie wrócić do domu. 11:58 Nasz orzełek, tak. 12:00 I po ponad stu latach tułaczki po europejskich dworach, historycznych katastrofach, ruskich mundurach, Order Orła Białego wrócił do Polski. 12:09 To był rok 1921. Polska odzyskała chwilę temu niepodległość, wygrała wojnę z Bolszewią i zaczynała porządkować wszystkie swoje sprawy państwowe. 12:17 Skoro państwo już istnieje, to potrzebuje również najwyższego odznaczenia. Bo trudno budować poważną republikę bez odpowiednio eleganckiego orderu. 12:25 Trudno, to jest, nie, muszą pewne rzeczy, standardy muszą być. 12:29 Tak, 4 lutego 1921 roku Sejm Ustawodawczy odnowił order Orła Białego jako najwyższe odznaczenie Rzeczypospolitej. 12:39 Ale przy okazji mu przeprowadzono taki bardzo poważny lifting, żeby nie powiedzieć gruntowny. Po pierwsze zmieniono dewizę. Stare hasła Augusta II brzmiało profide lege et rege, czyli za wiarę prawo i króla. No i to troszeczkę przestało pasować do ówczesnej rzeczywistości II RP. 12:56 Króla nie był. Bo nie było wtedy. A nawet gdyby był, to zaraz wybuchłaby awantura króla. O którego króla chodzi? 13:02 No tak. 13:03 Nowa Polska postawiła więc na hasło za ojczyznę i naród. 13:08 Bardzo ładne, nowoczesne, semantycznie szersze. I demokratyczne, tak brzmi tak demokratycznie. 13:14 Przede wszystkim nie wymagało zatrudniania monarchy, co bywało wtedy kosztowne i męczące. 13:19 Ale powstała też nie tania instytucja pod tytułem Kapituła Orderu Orła Białego. Elitarne grono, mające pilnować prestiżu odznaczenia. I na jej czele stał wielki mistrz orderu, którym z urzędu był prezydent najjaśniejszej. Tak i towarzyszyło mu kilku najwybitniejszych kawalerów orderu. 13:36 Był to taki klub ekskluzywny, że nawet w najbardziej luksusowych warszawskich lokalach nie spotkało się równie dobranego towarzystwa jak tam. Nie było tak. 13:45 Nie, nie, nie. Pierwszym wielkim mistrzem odrodzonego orderu został oczywiście Józef Piusucki, marszałek, popularny ziuk, a po utworzeniu urzędu prezydenta funkcje teprzają od niego Gabriel Narutowicz, a następnie kolejni prezydenci II RP. 13:58 Kapituła miała jedno podstawowe zadanie. Dopilnować, by Orzeł Biały nie spotkał losu niektórych orderów europejskich, które rozdawano z taką hojnością, że w pewnym momencie trudniej było znaleźć nieodznaczonego niż odznaczonego. 14:13 Były takie czasy. Dlatego nowych kawalerów wybierano bardzo ostrożnie. Order trafiał do wybitnych polityków, dowódców wojskowych, uczonych oraz zagranicznych monarchów i prezydentów. 14:23 Na przykład wśród laureatów orderu znaleźli się Józef Piusucki, Ignacy Paderewski czy marszałek Ferdynand Foch. 14:31 Foch, naczelny dowódca aliancki pod koniec I wojny światowej. 14:36 Naczelny. 14:36 Tak, w Polsce był niemal bohaterem narodowym, bo zdecydowanie wspierał sprawę polską podczas konferencji pokojowej po wojnie i otrzymał order Orła Białego w 1923 roku. Bardzo porządny człowiek. 14:50 Order Orła Białego stał się czymś więcej niż odznaczeniem, stanowił wizytówkę państwa. Kiedy Polska wręczała komuś order Orła Białego, mówiła w ten sposób. Uważamy pana panią za osobę wyjątkową. 15:02 A ponieważ był to najwyższy z najwyższych order państwowy, to dopowiadano jeszcze i jesteśmy gotowi potwierdzić to stosownym, zawieszonym na pana pani piersi kawałkiem Emalii. Drogiej Emalii. 15:13 Drogiej i ozdabianej. We wrześniu 1939 roku Polska została napadnięta przez dwóch sąsiadów jednocześnie, Niemców i Rosjan. To sytuacja, która nawet według polskich standardów PH była osiągnięciem ponadprzeciętnym. 15:26 Tak, a niestety wraz z naszym państwem załamał się również normalny system nadawania orderu Orła Białego. No bo wiadomo, że wszystko leży to to również. To nie oznaczało jednak wcale, że order zniknął. A wręcz przeciwnie. Rozpoczął życie, które można określić jako emigracyjne. 15:42 Ładne słowo. 15:43 Polski rząd. 15:44 Rzadko się pojawia w dobrych podcastach nawet. Rzadko. Polski rząd przeniósł się najpierw do Francji, potem do Londynu. Razem z nim wyjechał również Order Orła Białego. Można powiedzieć, że najwyższe odznaczenie państwowe musiało spakować walizkę i udać się na najdłuższy wyjazd służbowy w swojej historii. 16:01 Tak, bo prezydenci Rzeczpospolitej na uchodźstwie nadal pozostawali wielkimi mistrzami orderu i nadal go nadawali. Otrzymywali go wybitni politycy, wojskowi oraz osoby szczególnie zasłużone dla sprawy polskiej. 16:13 Na przykład Winston Churchill, generał Anders, Dwight Eisenhower i tak dalej, i tak dalej. Tymczasem w kraju pojawiła się nowa rzeczywistość, bo po wojnie władzę przejęli komuniści. 16:22 A komuniści mieli, powiedziałbym, z orderem Orła Białego pewien problem. 16:27 Bo po pierwsze był przedwojenny, czyli tak troszeczkę zalatywał za nacją. Po drugie był związany z drugą RP, prawda? Tak. Po trzecie, kojarzył się z tradycją, a tradycji nowa władza, nowoczesna, nie lubiła. 16:41 Krótko mówiąc, miał wszystkie cechy przedmiotu podejrzanego. Dlatego w Polsce Ludowej Orderu Orła Białego po prostu nie nadawano. 16:50 Nie został formalnie skasowany, żeby nie było. Nie został spalony, nie został wyrzucony przez okno. Po prostu zapadła niezręczna cisza. To trochę tak jakby na rodzinnym spotkaniu wszyscy wiedzieli, że istnieje pewien wujek, ale od 30 lat nikt nie wymawia jego imienia, bo coś przeskrobał z dochodzącą. 17:09 Co prawda, bo to jest zabawna historia. Komunistyczne władze uznały, że Order Orła Białego jest najwyższym polskim wyróżnieniem i to uznały to dekretem z 22 grudnia 1944. 17:20 Ale zlikwidowały jednocześnie instytucje kapitału, kapituły. Order fajny, kapituła nie. No jednak nadawania orderu nie kontynuowano. 17:28 Czyli nie zlikwidowali, czyli w zasadzie jest order, ale go nie ma. Jak podwyżka niższa od inflacji, nie? Choć w pewnym momencie rozważono przyznanie orderu Orła Białego Stalinowi. 17:41 Wybitnemu językoznawcy. 17:43 Formalnie order został zlikwidowany na mocy nowej ustawy odznaczeniowej z 17 lutego 1960 roku. Wtedy najwyższym odznaczeniem państwowym został ustanowiony w 1949 roku order budowniczego Polski Ludowej. 17:58 Władza ludowa bowiem stworzyła swój własny, jedyny, niepowtarzalny system odznaczeń. Były nowe ordery, były nowe medale i nowe wyróżnienia. Niektóre z nich miały tak długie nazwy, że odczytanie całego tytułu trwałoby dłużej chyba niż cała ceremonia odznaczenia. 18:11 A orzeł biały czekał, czekał. Orzeł biały czekał i minęło pół wieku, to jak łatwo obliczyć trwa 50 lat. 18:18 To jest 5 dekad. 18:21 Dla człowieka to niemal całe życie, a przynajmniej cała młodość, prawda? Dla orderu orła białego był to tylko kolejny rozdział. 18:28 I wreszcie nadszedł rok 1989, upadł komunizm i nagle się okazało, że ten stary order, który przez dekady siedział cicho w londyńskim koncie historii, wcale nie umarł. Nie, nie. 18:39 Trzeba przyznać, że niewiele odznaczeń na świecie może pochwalić się taką biografią, bo przeżył królów, przeżył rozbiory, carat, cesarzy, dwie wojny światowe, komunizm, no i kilkudziesięciu polityków również. 18:51 To samo w sobie powinno kwalifikować go do... No do przyznania mu otrzymania orderu Orła Białego. 18:58 Jesteśmy za tym, żeby order Orła Białego został laureatem, odbiorcą orderu Orła Białego. 19:04 Tak. Jako się rzekło w 1989 roku w Polsce komunizm zaczął się zwijać szybciej niż, nie wiem, parasol podczas wichury i nagle się okazało, że można mieć wolne wybory, można mieć wolne media i własne zdanie bez konieczności szeptania go w kuchni. 19:20 A wraz z odradzającą się trzecią RP tymczasem wrócił również stary znajomy, o którym wam dzisiaj opowiadamy, czyli Order Orła Białego. 19:27 Tak jak już mówiliśmy, on przez dużo czasu, przez pół wieku, 50 lat to jest, 50 to tak ważne, on siedział sobie cierpliwie na historycznej ławce rezerwowych, Ale historia bywa uparta i dlatego po upadku komunizmu Orzeł Biały wrócił i to z klasą. 19:42 No bo nie jako jeden z wielu orderów, nie jako pamiątka muzealna wrócił na swoje dawne stanowisko najwyższego odznaczenia Rzeczpospolitej Polskiej. 19:52 I to podlega mu nawet tak zaszczytny medal order odznaka jak odznaka przyjaciela ziemi kociewsko-rachwalskiej czy odznaka bohatera powiatu warczańskiego. Pozdrawiamy serdecznie jednych i drugich. 20:05 Ustalono nowe zasady przyznawania orderu, które określiła ustawa o orderach i odznaczeniach z 1992 roku. 20:12 I postanowiono, że order Orła Białego będzie otrzymywał tylko ktoś naprawdę wyjątkowy. 20:16 Nie całkiem dobry, nie w miarę zasłużony, nie sympatyczny sąsiad, nie fajny gościoł. Nie. A dajmy go Heniowi. Nie, nie, nie. Dajmy go Heniowi. 20:27 To Heniowi nie. Wyjątkowy. Górna topka. 20:30 Ustawa mówi o najwybitniejszych zasługach cywilnych i wojskowych dla Rzeczpospolitej. Krótko mówiąc, trzeba zrobić coś więcej niż poprawnie wypełnić PIT-a. Nie parkować na trawniku. Coś więcej. Order może otrzymać zarówno obywatel polski, jak i cudzoziemiec. 20:46 No i dlatego wśród kawalerów orderu znaleźli się prezydenci, papieże, naukowcy, artyści, bohaterowie w walkę, niepodległość i osoby, których życiorysy wyglądają tak imponująco, że przeciętny człowiek czuje się zmęczony już po przeczytaniu pierwszego, przydługiego akapitu. 21:01 Nadawanie orderu należy do prezydenta Rzeczypospolitej, który jest jednocześnie wielkim mistrzem orderu Orła Białego. 21:09 The great master of the White Eagle Order. 21:12 I pomaga mu kapituła orderu, grono kawalerów pilnujących, by najwyższe odznaczenie państwowe nie zostało rozdane na zasadzie promocji, nie wiem, trzy ordery w cenie dwóch. Czy daj się odznaczyć, a odznaczymy cię dwa razy. 21:23 Pomóż Rzeczypospolitej dwa razy i to trzecim razem pomożesz za darmo. 21:27 Po upadku komunizmu przybyło kolejnych kilkuset odznaczonych. Pierwszym kawalerem Orła Białego po 1992 został Lech Wałęsa, a na przykład Maria Skłodowska, Kiri i Fryderyk Chopin zostali odznaczeni pośmiertnie. 21:40 Pośmiertnie, czyli... Nigdy nie jest za późno, żeby się załapać do grona. 21:45 Według współczesnych zestawień liczba wszystkich kawalerów i dam, bo to się nazywa, jak pani dostaje, to nie jest panna, to dama. 21:53 Kawalerka też nie jest, bo kawalerka to jest przecież coś innego. 21:56 Dama orderu, na panią się mówi. Więc tych wszystkich kawalerów i dam orderu Orła Białego w całej historii, w całej historii to jest ponad 1500 osób. 22:05 A to jest niewiele. Dlatego, że właśnie siła orderu Orła Białego polega na tym, że kawalerów i dam jest mało. Jest mało. 22:14 Każdy może kupić se medal. A wielu nie żyje. Każdy sobie może zamówić puchar, nie wiem, puchar wójta. Każdy może sobie wydrukować dyplom, ale nie każdy może zostać kawalerem orderu Orła Białego. 22:28 Albo damą. Możesz zrobić order czarnej kawki. Ale to nie jest to samo. Nie, nie, nie. 22:34 Orzeł Biały nadal pozostaje najprostszym sposobem, w jaki państwo polskie mówi człowiekowi, dobrze, naprawdę bardzo dobrze, lepiej już właściwie się nie da. I tacy dostają. 22:58 Skowron Tomkowicz Olbratowscy. 23:01 To była historia dla dorosłych.